Kooperatifler Gelir Vergisi Öder Mi? Bir Hesaplaşma Hikayesi
Kayseri’nin soğuk akşamlarından birinde, eski bir taş evde, annemin yaptığı taratorun kokusu odamı sararken, bir soruyla baş başa kaldım: “Kooperatifler gelir vergisi öder mi?” O kadar kafam karışıktı ki, derin bir nefes aldım. Tıpkı yıllardır kendimi bir şeylerin eksik olduğuna inandırdığım o sorularda olduğu gibi, bu da aklımı kurcalamaya başlamıştı. Kafamda birçok soruyla birlikte, yaz aylarında babamın yaşadığı hayal kırıklıkları ve annemin her zaman bana anlatmaya çalıştığı umut dolu hikâyeler de birbirine karıştı.
Bir Başka Hayal: Kooperatif Kurma Hayali
Bir gün, babamla sahilde yürürken, “Bir kooperatif kursak ne kadar güzel olur,” demişti. O an babamın gözlerinde bir şeyler ışıldamıştı. Hep hayalleri olan bir adamdı ama bir türlü başaramadığını düşünüyordu. Kooperatif kurmak, ona yeniden bir şeyler yapabileceğini düşündürtmüştü. Ama ya sonra? O anda, kooperatifin kendisine getireceği faydalar kadar, devletin bir şekilde kooperatiflerin gelirini sorgulaması da aklımı kurcalamıştı. Kooperatiflerin gelir vergisi ödeyip ödemediğini düşünmek, bir yandan babamın o güven dolu, her zaman pozitif bakış açısıyla ters düşüyordu. Çünkü kooperatiflerin amacı aslında insanları daha eşit kılmak, değil mi?
Heyecan ve Hayal Kırıklığı Arasında
O yaz, kooperatif kurma hayaliyle yola çıkmaya karar verdik. İlk adımları attığımızda, babamın heyecanı tüm evimizi sarmıştı. Kendi işimizi kurmak, kazanç sağlamak ve birlikte büyümek… Evet, çok büyük bir hayaldi. Hatta bir süre sonra, kooperatifin ne gibi yükümlülükleri olduğunu araştırmaya başladım. İnternetten okudukça, kendi başıma kaldım. Kooperatiflerin gelir vergisi ödeyip ödemediği sorusuna gelince, gerçeklerle yüzleşmek zorundaydım. Çünkü evde, annemle birlikte içtiğimiz çaylarda bahsedilen o umut dolu hikâyelerin arkasında çok daha karmaşık bir iş dünyası vardı. Gerçekten de kooperatifler, gelir vergisi öder miydi? Yavaş yavaş bu soruya yanıt aramaya başladım.
Kooperatiflerin Vergi Durumu
Bir süre sonra öğrendim ki, kooperatifler gelir vergisi ödemezler. Ama burada bir detay vardı: Eğer kooperatif, ticari bir faaliyet yapıyorsa, yani başka bir deyişle kar amacı güdüyorsa, o zaman vergi devreye giriyordu. Bu durum, tam da benim gibi kooperatif fikriyle heyecanlanan birinin hayal kırıklığına uğramasına yol açtı. Çünkü babam, bu işin bir “yavaş yavaş büyüme” süreci olduğunu düşünüyordu. Fakat vergi meselesi, kooperatif kurma fikrini nasıl yönlendireceğimizi değiştiriyordu. Hani bazen annemin, ‘Her şeyin kolayına kaçma,’ dediği gibi, her şey aslında düşündüğümüz kadar kolay değildi.
Babamla Konuşmak
Bir akşam babama durumu anlattım. “Kooperatif gelir vergisi öder mi?” diye sordum. O kadar net bir şekilde soruyu sormak, sanki bana yeni bir dünya açtı. Babam önce bir sessizliğe büründü, sonra elini sırtıma koyarak, “Bunlar detay, evladım, önemli olan neyi başarmak istediğimiz,” dedi. Ama ben hala içimde bir şeylerin eksik olduğunu hissediyordum. Babamın umutlu bakışları, onu çok iyi tanımama rağmen, bazen insanların gerçeklerle yüzleşmesini zorlaştırabiliyordu. Hani, her şeyin bir çözümü var derken, bazı şeyler de çözülmeyebiliyordu.
Sonunda Ne Olacak?
Sonunda, o kooperatif hayali hâlâ bende var, ama babamla birlikte her şeyin ne kadar karmaşıklaştığını da fark ettik. Kooperatiflerin gelir vergisi ödeyip ödememesi, aslında tüm sistemin ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyordu. Bu yazı yazarken, Kayseri’nin o soğuk akşamında, babamla birlikte kurduğumuz hayalin, vergi yükümlülükleri ve bürokratik engellerle nasıl sarsıldığını tekrar hatırlıyorum. Belki de bu, sadece bir başlangıçtı. Kooperatif kurmak için atılan adımlar, bir yandan büyük bir hayal gibi görünse de, bazen hayal kırıklıklarıyla yüzleşmek de gerekiyordu.
Umut ve Gerçeklik Arasında
Bugün bile, o kooperatif kurma hayalini bir şekilde içimde taşıyorum. Kooperatiflerin gelir vergisi ödeyip ödemediği, bir noktada her şeyin önüne geçiyor gibi hissettirse de, belki de esas mesele, bu hayallerin peşinden gitmekti. Küçük bir umutla başladığımız o yolculuğun nereye varacağı hala belli değil. Ancak şunu öğrendim: Gerçeklik ne kadar zorlu olursa olsun, insanın bir amacı olmalı. Kooperatif kurmak gibi bir amaç, babama da bana da yeni bir yol açacaktır. Kim bilir belki bir gün, gelir vergisi ile ilgili tüm bu belirsizlikleri geride bırakıp, hayal ettiğimiz gibi bir kooperatif kurabiliriz. Ama o güne kadar, sorularla ve umutla ilerleyeceğiz.