Siyah Kod Nedir Hastane?
Hastanelerdeki En Büyük Kabus, Ama Bu Yazıda Komik Bir Şekilde Anlatacağım
—
Siyah Kod Nedir? Ve Neden Bir Hastaneye Gittiğimizde Hemen “Siyah Kod” Denir?
Hayatın her anında karşılaştığımız bir gerçek var: Huzur içinde bir şeyler yapmak neredeyse imkansız. İster trafikteki o her an karşılaştığımız sinir bozucu duraklama, ister hastanedeki o “ne kadar daha bekleyeceğiz?” sorusu… Ama her şeyin en kötüsü, karşımıza “Siyah Kod” gibi bir kavram çıktığında başlar. Evet, hastanede “siyah kod” denildiğinde olayların artık hiç de sıradan bir şekilde gelişmeyeceğini bilirsiniz.
Bir yanda hastalar, bir yanda doktorlar, bir yanda da ne yapacağını bilmeyen acil servis personeli… Kısa bir süre önce İzmir’de akşam yemeğinde arkadaşlarla buluşuyordum ve konu her zaman olduğu gibi hastaneler, sağlık sistemleri, herkesin sağlıkta yaşadığı dramatik anlara kayıyordu. Herkes kendi hikayesini anlatırken bir anda ben de sıradışı bir hikâye ile araya girdim:
“Ablam hastaneye gitti geçen gün, ‘Siyah kod’ dediler… Yani öyle bir şey ki, kimse ne olduğunu bilmiyor ama herkes ‘Neyse ki buradayız’ diyor.”
Yani bir hastaneye gidiyorsunuz, normalde doktorların sizi tedavi etmesi gerekir, değil mi? Ama “Siyah Kod” duydum diye bir an gözlerim büyüyor. Ne olduğunu anladım: Panik, karmaşa, ve iç sesim bir köşede “Aa, acaba başıma bir şey mi gelecek?” diye fısıldıyordu.
—
Siyah Kod Ne Demek? Biraz Ciddiye Alalım, Sonra Şaka Yapalım
Siyah kod, sağlık sektöründe genellikle büyük bir acil durumu işaret eder. Örneğin, hastanede biri ciddi şekilde yaşamını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıyadır. Hekimler ve diğer sağlık çalışanları, aniden bir ölüm tehlikesi ile karşılaştığında, bunun üzerine yoğunlaşmak adına “Siyah Kod” olarak duyuru yaparlar. Yani bu, aslında bir tür alarm gibi, herkesin bir an önce organize olup tedavi sürecine başlamasını sağlayan bir kod.
Fakat, işte tam burada asıl komedi başlıyor: Bunu duyduğumuzda, hepimizin kafasında hemen şu senaryo canlanıyor. Beyaz önlük giymiş bir doktor panik içinde koşuyor, etrafında hemşireler telaşla koşuşturuyor ve herkes bir şekilde ölümcül bir durumu çözmeye çalışıyor. Ve ben de bir “hastane gazisi” olarak bunu izliyorum. Ne kadar da dramatik değil mi?
Öyle ki, hastanede siyah kod olduğunu duyan bir kişi, bir anda kendini doktora gidip test yaptırma gereği hissediyor. Çünkü ya bir şey olursa? Ya birinin hayatı kurtulacakken, ben bir de şekerim yüksek olduğu için “Eyvah, belki ben de acil durumdayım” diye düşünüp panikle hastaneye gitmek zorunda kalırım?
—
Gündelik Hayatta “Siyah Kod” Anı: Neden Bu Kadar Korkutucu?
İzmir’deki en sevdiğim aktivite nedir, diye sorsalar, “Arkadaşlarla buluşup, sabaha kadar espri yapmak ve gündelik olayları komik bir şekilde anlatmak” derim. Ama her şeyin komik olduğu bir ortamda bile, “Siyah Kod” gibi bir kavramın düşündürdükleri beni hala güldürmeyi başarıyor. Bu yazıda size “Siyah Kod”u eğlenceli bir şekilde anlatmaya çalışacağım.
Bir hafta önce, ablam hastaneye gitti, ben de ona eşlik ettim. Gerçekten ama gerçekten korkmuştum. Çünkü hastane korkusu, bence dünyadaki en doğal korkulardan biri. Adeta bir işkence gibi. Hastanenin kokusu bile, bende “Acaba ben mi hasta oldum?” duygusunu uyandırıyor. Bu sefer de, hastane bahçesinde ablamın yanına bir hemşire yaklaşıp, acil servis yönlendirmesi yapıyor.
Ablam: “Birader, ben normalde iyiyim ya, ne oldu?”
Hemşire: “Siyah kod verildi. Ama siz boşuna üzülmeyin. Genelde korkulacak bir şey yok, biraz telaşlanacak bir durum bu.”
Ve o an, hepimizin gözleri devirdiği an! Siyah kod verildiği sırada, hiç birimiz telaşlanmadık; çünkü hepimiz içten içe biliyoruz ki, bu siyah kod, çoğunlukla daha çok doktorları ya da sağlık çalışanlarını şaşırtır. Çünkü bu tip kodlar hastaları değil, personeli “şok” etkisiyle yönlendirir.
—
Hastanelerde Siyah Kod ve Benim Komik İçsel Diyaloglarım
Siyah kod anında içerideki karışıklığı fark edince kendimle dalga geçmekten kendimi alamadım. Yavaşça yürüyordum ve birden bir hemşire yanıma gelip, “Lütfen acil servise gidin” dedi. Ben de:
“Aceleniz var mı? Çünkü ben acil servise gitmek için hayatımı feda edebilirim!”
Yani bazen insan böyle durumlarda komik diyaloglar üretmeden duramıyor. Neyse ki hemşire anlamıştı ki, ben bir psikolojik travma içindeydim ve biraz da ciddi olmam gerekirdi. İşte o anda bir anda şunu düşündüm:
“Şu an bir şekilde siyah kod’la hayatım değişiyor olabilir mi?”
Ama sonra arkadaşlarımdan biri geldi, “Ya bırak, bu doktorlar zaten alışmış. Siyah kod ne ki?” dedi. Ve en sonunda, “Bir de siyah kodu eğlenceli anlatmak lazım, her şeyin aciliyeti o kadar dramatik olmamalı” dedim.
—
Siyah Kodla İlgili Sonuç: Sadece Korkulacak Bir Şey Değil
Sonuç olarak, Siyah Kod, her ne kadar hayatımızı tehdit edebilecek ciddi bir durumu simgelese de, hastanelerin günlük rutinlerinde karşımıza çıkabilen bir terimdir. Bu yazı, biraz mizah ile araya girdiği için, aslında Siyah Kod hakkında farklı bir bakış açısı geliştirmeyi amaçladı.
Unutmayın, hastane gittiğinizde her şey normal olsa da, bir anda işler değişebilir. Ama şunu biliyoruz: Siyah Kod’a takılmamak gerek, hayatta kalmanın başka yolları var. Ve evet, ben her zaman olduğum gibi biraz fazla düşünüyor olabilirim. Ama demek istediğim o ki, sağlık konusunda her şeyin bir şakası olmalı, değil mi?