Kategori: Makaleler

Bir Dakika, Bir Ömür: Maraş Depremi Kaç Saniye Sürmüştür? Herkesin, bazen bir anın içindeki her şeyin ne kadar kısa sürebileceğini fark etmesi gerekiyor. Bu yazı belki de o kısa anları hatırlamamı sağlayacak. 2023’ün o korkunç sabahında Maraş’tan gelen haberle ne kadar küçük ve savunmasız olduğumuzu bir kez daha hissettim. Bir saniye, belki bir dakika… O kadar kısa bir süre ama bir insanın hayatı değişebiliyor. Sadece saniyelerle ölçülen bir felaketin içinde nasıl hayatta kalabiliriz, nasıl güçlü olabiliriz? Belki de bu yazı, yaşadıklarımı ve hissettiklerimi bir nebze de olsa anlatabilmek için yazıldı. O An, O Kısa An: Kayseri’deki Sabah Sabahın ilk ışıkları…

Kılcallık Neye Göre Değişir? Edebiyat Perspektifinden Bir İnceleme Dünya, her geçen gün daha karmaşık bir hâl alırken, edebiyat da insanın içsel dünyasını, toplumsal yapıları ve doğa ile ilişkisini daha derinlemesine keşfetmeye devam ediyor. Bir kelime, bir cümle ya da bir anlatı, bazen bir toplumun ruhunu yansıtan bir aynaya dönüşebilir. Kelimelerin gücü, insanın düşüncelerini şekillendiren ve duygularını dönüştüren bir potansiyele sahiptir. Edebiyatın gücü de tam olarak burada yatar; yalnızca kelimeleri bir araya getirmekle kalmaz, aynı zamanda anlamı, sembolleri ve anlatı tekniklerini kullanarak insanın evrenle olan ilişkisinin ince ince dokunduğu bir dünya yaratır. Bu yazıda, “kılcallık” gibi teknik bir kavramı edebiyat perspektifinden…

iCloud’a Yedeklenen Fotoğrafları Görmek: Psikolojik Bir Perspektif Bir fotoğraf, bir anı, bir duyguyu ya da bir dönemi saklar. Ancak günümüzde bu fotoğraflar artık yalnızca fiziksel albümlerde değil, dijital platformlarda da yaşam buluyor. iCloud gibi bulut tabanlı servisler, insanların yaşamlarını dijital ortamlarda saklamalarına olanak tanırken, bu durum aslında çok daha derin psikolojik süreçleri de beraberinde getiriyor. İnsanlar fotoğrafları sadece anı kaydetmek amacıyla çekmezler; aynı zamanda kimliklerini, ilişkilerini ve duygusal deneyimlerini bir şekilde yansıtırlar. Peki, iCloud’a yedeklenen bu fotoğrafları görmek, bizim üzerimizde nasıl bir etki bırakır? Fotoğraflara bakarken, bilinçli ya da bilinçsiz olarak ne tür bilişsel ve duygusal süreçler devreye girer? Bilinçaltındaki…

Kooperatifler Gelir Vergisi Öder Mi? Bir Hesaplaşma Hikayesi Kayseri’nin soğuk akşamlarından birinde, eski bir taş evde, annemin yaptığı taratorun kokusu odamı sararken, bir soruyla baş başa kaldım: “Kooperatifler gelir vergisi öder mi?” O kadar kafam karışıktı ki, derin bir nefes aldım. Tıpkı yıllardır kendimi bir şeylerin eksik olduğuna inandırdığım o sorularda olduğu gibi, bu da aklımı kurcalamaya başlamıştı. Kafamda birçok soruyla birlikte, yaz aylarında babamın yaşadığı hayal kırıklıkları ve annemin her zaman bana anlatmaya çalıştığı umut dolu hikâyeler de birbirine karıştı. Bir Başka Hayal: Kooperatif Kurma Hayali Bir gün, babamla sahilde yürürken, “Bir kooperatif kursak ne kadar güzel olur,” demişti.…

Pozitivist İktisat Nedir? Ekonomi Perspektifinden Derinlemesine Bir İnceleme Ekonomiye dair düşünceler, kaynakların kıtlığı ve insan seçimlerinin sonuçları üzerine kuruludur. Her gün karşımıza çıkan ekonomiyle ilgili kararlar, görünmeyen bir dengenin varlığına işaret eder. Örneğin, sabah kahvemi almak ya da sabah koşusuna çıkmak arasındaki seçim, hayatın daha büyük ekonomik soruları için küçük bir örnek teşkil eder. Her seçim, bir fırsat maliyetiyle gelir; birini seçmek, diğerinden vazgeçmek anlamına gelir. İktisat, bu tür kararları anlamaya çalışırken, karar alıcıların ve toplumların kaynakları nasıl tahsis ettiklerini araştırır. Bu bağlamda, iktisat alanında bir düşünce okulunun temelini atan “pozitivist iktisat” nedir? Pozitivist iktisat, ekonomik davranışları, objektif veriler ve…

Morarma ve Toplumsal Güç İlişkileri: Siyasal Bir Analiz Bir toplumun yapısını, işleyişini ve bireyler arasındaki ilişkileri anlamaya çalışırken, genellikle görünmeyen fakat her an hayatımızı etkileyen dinamiklere göz atmamız gerekir. Güç, iktidar, ideolojiler, yurttaşlık ve demokrasi gibi kavramlar, toplumsal düzenin yapı taşlarını oluşturur. Her biri kendi başına anlamlı olsa da, bu kavramların bir araya geldiği bir yapıyı analiz etmek, toplumsal normların ve iktidar ilişkilerinin nasıl şekillendiğini derinlemesine anlamamıza yardımcı olabilir. Toplumlar tarihsel olarak, belirli kurallar ve normlarla yönetilen, çeşitli güç ilişkilerinin ve ideolojik etkilerin birbirine entegre olduğu yapılar olarak ortaya çıkmıştır. Bu yapıların içerisinde bireyler ya da gruplar, devletin sağladığı meşruiyetin…

Menü Mühendisliği Nedir? Toplumsal Bir Perspektif Günümüzde günlük yaşamın bir parçası haline gelen restoranlar, kafeler ve fast-food zincirleri, sadece yemek sunmanın ötesinde, toplumsal yapıyı şekillendiren önemli sosyal alanlar haline gelmiştir. Yiyecek, yalnızca bedenin ihtiyaçlarını karşılamaktan çok, bir toplumun kültürünü, değerlerini ve sınıfsal yapısını yansıtan bir öğe olmuştur. Bu yazıda, menü mühendisliğinin ne olduğunu, toplumsal normlar, cinsiyet rolleri, kültürel pratikler ve güç ilişkileriyle nasıl ilişkilendiğini, sosyolojik bir bakış açısıyla ele alacağız. Menü mühendisliği, bir restoranın menüsünü tasarlarken kullanılan bir strateji olarak, yemeklerin yerleşimi, fiyatlandırılması ve sunumunun hedef kitlenin davranışlarını yönlendirmek amacıyla yapılan bilimsel bir çalışmadır. Ancak bu süreç, sadece ticari bir…

Ayda Yürümüş Kaç Kadın Var? Bir Ekonomi ve Toplum Merceğinden Derin Bir Analiz Bir soruyla başlayalım: Ay’da yürümüş kaç kadın var? İlk bakışta bu bir trivia gibi gelebilir; bir bilgi yarışmasında karşınıza çıkan seçeneklerden bir tanesi. Ancak sorunun ardında, insan toplumunun nasıl örgütlendiğini, kaynakların nasıl aktarıldığını ve seçimlerin sonuçlarına nasıl değindiğimizi anlatan derin ekonomik ve toplumsal hikâyeler vardır. Kaynakların kıtlığı ve seçimlerin sonuçları üzerine düşünen herhangi bir insan, bu sorunun aslında ne kadar zengin bir metafor içerdiğini görebilir. Şu ana kadar Ay yüzeyinde yürümüş kadın astronot yoktur; Apollo programları sırasında 1969–1972 arasında Ay’a iniş yapan toplam 12 astronotun hepsi erkektir. Bu…

Anti-Intrinsik Faktör: Felsefi Bir Sorgulama Bir sabah, dünyanın ne kadar karmaşık olduğunu ve yaşamın anlamını bulmanın ne denli zor olduğunu düşündüm. Birçok soruya hep daha fazla soru ekleniyor: Her şeyin içinde bir anlam var mı? Veya anlamları biz mi yaratıyoruz? Bizi varlıklar olarak tanımlayan faktörler nedir? İçsel (intrinsik) değerlerin ve dışsal (ekstrinsik) faktörlerin birbiriyle ilişkisi, her zaman felsefi düşüncenin merkezinde yer almıştır. Ancak son zamanlarda “anti-intrinsik faktör” terimi, bu ilişkilerin daha da derinleşmesini sağlayan ilginç bir kavram olarak gündeme gelmiştir. Peki, anti-intrinsik faktör nedir? Ve bu kavramı etik, epistemoloji ve ontoloji gibi felsefi alanlar üzerinden nasıl anlamlandırabiliriz? Anti-Intrinsik Faktör: Tanım…

Muhdesat Şerhi: Psikolojik Bir Bakış Açısıyla İnceleme İnsan davranışlarını anlamaya çalışırken, bazen en basit kavramlar bile derin psikolojik süreçlerin yansıması olabilir. İnsan zihninin ve duygularının arkasındaki ince mekanizmaları keşfetmek, hem kişisel hem de toplumsal düzeyde önemli bir içgörü sağlar. Bu yazıda, klasik bir terim olan “muhdesat şerhi”ni psikolojik bir mercekten ele alacağız. Her ne kadar tarihi veya hukuki bir kavram gibi görünse de, aslında insanların içsel dünyalarını anlamada, özellikle de bilişsel, duygusal ve sosyal süreçlerde nasıl bir etkiye sahip olduğuna dair önemli ipuçları sunabilir. Muhdesat şerhi, kelime anlamı olarak bir metinde yer alan ve sonradan eklenen veya değiştirilmiş yazılara verilen…