Sınavlarda görev alan öğretmenler ne kadar ücret alır ?

Bilginin Bekçileri: Sınavlarda Görev Alan Öğretmenlerin Ücreti Üzerine Felsefi Bir Düşünce

Bir filozofun gözünden bakıldığında, “ne kadar alıyorlar?” sorusu sadece ekonomik bir merak değil, aynı zamanda insan emeğinin, bilginin ve adaletin ölçüsüne dair derin bir sorgulamadır. Öğretmen, yalnızca bilgiyi aktaran değil, aynı zamanda toplumsal hafızanın taşıyıcısı ve ahlaki düzenin kurucusudur. Peki, bu kadar kutsal bir misyonun karşılığı para cinsinden nasıl ölçülür? Bu soru, bizi doğrudan etik, epistemoloji ve ontoloji üçgeninin içine çeker.

Etik Perspektif: Adaletin Ölçüsü Parayla mı?

Etik açıdan meseleye yaklaştığımızda, ücret meselesi bir “adalet” sorunu haline gelir. Sınavlarda gözetmenlik, salon başkanlığı ya da bina sorumluluğu gibi görevler, sistemin düzenini ve güvenilirliğini koruyan ahlaki eylemlerdir. Fakat bu emeğin karşılığı çoğu zaman düşük bir rakamla sınırlıdır: örneğin 2025 itibarıyla sınavlarda görev alan bir öğretmen, oturum başına ortalama 700 ila 1.300 TL arasında ücret almaktadır.

Ancak etik soru şudur: Emek ile ücret arasında adil bir denge var mı? Aristoteles’in “adalet eşitliktir” ilkesine göre, eşit olmayan çabalar eşit şekilde ödüllendirilmemelidir. Bir öğretmen, sınav günü sabahın erken saatinde okula gidip onlarca öğrencinin kaderini etkileyen bir görevi üstlenirken, bu emeğin sembolik bir ücretle sınırlandırılması, ahlaki bir çelişki doğurur. Bu bağlamda, ücret sadece ekonomik değil, etik bir değer ölçüsü haline gelir.

Epistemolojik Perspektif: Bilginin Bedeli Ne Olmalı?

Epistemoloji yani bilgi felsefesi açısından baktığımızda, öğretmenliğin doğası bilginin iletimiyle ilgilidir. Peki, bilginin kendisi bir meta mıdır? Eğer bilgi meta değilse, onun taşıyıcısının emeği nasıl fiyatlandırılabilir?

Bir sınav görevi, görünürde basit bir “denetim eylemi” olsa da aslında bilgi düzeninin korunmasıdır. Öğretmen, adeta bilginin sınırlarını bekleyen bir filozof gibi davranır; düzeni korur, yanlışın sızmasını engeller. Bu açıdan ücret, bir “bedel” değil, bir “tanıma” biçimidir. Yani öğretmen, parasal karşılık değil, toplumsal bilginin devamlılığı için ödüllendirilmelidir.

Descartes’ın “düşünüyorum, öyleyse varım” sözünü eğitime uyarlarsak: “öğretiyorum, öyleyse varım.” Bu durumda ücret, varoluşun bir parçası değil, bilginin değerini tanıyan sembolik bir göstergedir.

Ontolojik Perspektif: Emeğin Varlıkla İlişkisi

Ontoloji, yani varlık felsefesi açısından öğretmenin sınavdaki varlığı, bir “iş” olmaktan çok bir “varoluş hali”dir. Öğretmen orada sadece gözetmen değildir; düzenin temsilcisidir, bilgiye saygının somutlaşmış halidir. Ücret bu noktada, varlıkla ilişkilendirildiğinde bir “tanınma biçimi”dir — yani öğretmenin varlığının sistem tarafından kabul edilmesidir.

Fakat burada bir paradoks belirir: Eğer ücret çok düşükse, bu tanıma değeri azalır. Böylece öğretmen, ekonomik olarak değil, ontolojik olarak görünmez hale gelir. Bir varlık, emeğiyle değil de ücretinin miktarıyla değerlendirildiğinde, toplumsal bilinçte küçülmeye başlar.

Toplumsal Yansımalar: Değerin Dönüşümü

Bugün bir sınavda görev alan öğretmen, hem bilgi düzenini korur hem de sistemin adaletine katkı sağlar. Fakat toplumun bu emeğe biçtiği değer, sadece “kaç TL aldığıyla” sınırlı kaldığında, bilginin kutsallığı da ticarileşir. Bu durum, kapitalist piyasa mantığının eğitime nüfuz ettiğini gösterir: her şey ölçülür, her şey karşılaştırılır, her şey hesaplanır.

Bu noktada sorulması gereken soru şudur: Bilgi üretimi ve aktarımı, piyasa değerleriyle mi ölçülmelidir, yoksa toplumsal sorumlulukla mı?

Felsefi bir denge kurmak gerekirse, belki de öğretmenlik ücretleri ne tamamen ekonomik bir meta olmalı, ne de tamamen fedakârlıkla açıklanmalıdır. Öğretmenin sınavdaki varlığı, hem bireysel emeğin hem de kolektif ahlakın tezahürüdür.

Geleceğe Dair Düşünceler

Dijitalleşen dünyada sınav sistemleri değişirken, öğretmenlik emeğinin biçimi de dönüşmektedir. Yapay zekâ destekli gözetim sistemleri, öğretmenin rolünü azaltabilir; ancak bu, bilginin anlamını eksiltmez. Çünkü teknoloji düzeni sağlar, ama anlamı koruyamaz. Anlamı koruyan, hâlâ insandır.

Bu yüzden, gelecekte öğretmenlik emeği yeniden tanımlanırken şu soru hep canlı kalmalıdır: Bir bilginin bekçisinin değeri, parayla mı ölçülür yoksa onun yarattığı düzenle mi?

Sonuç: Ücretin Ötesinde Bir Değer Arayışı

Sınavlarda görev alan öğretmenlerin aldığı ücret, sadece bir miktar değil, bir toplumun bilgiye ve emeğe verdiği değerin aynasıdır. Etik, epistemoloji ve ontoloji düzleminde baktığımızda, bu konu yalnızca ekonomik bir mesele değil, bir varlık ve anlam problemidir.

Her öğretmen, sınav salonunda bir sınavdan daha fazlasını yönetir: o an, insanlıkla adaletin sınavıdır. Ve belki de asıl soru budur: Bir toplum, bilginin bekçisine ne kadar değer biçerse, kendi geleceğine de o kadar güvenebilir mi?